Kahve ve çay gibi çok sıcak içecekler içmek yemek borusu (özofagus) kanserine sebep olur mu?

Kahve veya çay gibi sıcak sıvıların yemek borusunun iç astarını tahrip ederek hücrelerin sürekli olarak yenilenmesi ihtiyacı ve iltihaplanma ile kansere yol açabileceği düşüncesi uzun yıllardır mevcuttur. Eski tarihli hayvan çalışmaları çok sıcak içeceklerin bu hasara neden olabileceğini öne sürdü. Ancak bu sıcaklıklar genellikle insanların sıcak sıvı içeceğinden daha yüksek sıcaklıklardı.

Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC) kanserojen sınıflandırma sistemine göre, 65 C üzerinde çok sıcak içeceklerin içilmesi, insanlar için “kanserojen” (Grup 1) olarak değil “muhtemelen kanserojen” (Grup 2A) olarak sınıflandırılmıştır (1).

Bu konudaki iki büyük çalışma önemlidir. Çin’de 450 bin kişide yapılan bir araştırma (2) çok sıcak çay içmenin, aşırı alkol veya sigara kullanımı ile birleştiğinde yemek borusu kanseri riskinin artmasına neden olduğunu gösterdi. İran’da, 50 bin kişilik prospektif (ileriye yönelik izlem) bir çalışma (3), sıcak çay içmenin (>60 C) yemek borusu (özofagus skuamoz hücreli karsinomu) kanser riskinin artmasıyla ilişkili olduğunu göstermiştir. Ancak kontrol grubu yoktu!, yani bilimsel metot olarak çok önemli bir eksikliği vardı.

Tümör yemek borusunu daraltıyor Yemek borusu

Çoğu özofagus kanserinin 2 çeşidi vardır; adenokarsinom veya skuamöz hücreli karsinom. Adenokarsinom daha sıklıkla yemek borusunun mide ile birleştiği alt kısmında ortaya çıkar ve çoğunlukla uzun süreli mide reflüsü hastalığı ile ilişkilidir. Sigara ve alkol kullanımı ise daha çok skuamoz hücreli tiple ilişkilidir.

Nisan 2022’de yayımlanan ve sıcak çay tüketiminin yemek borusu kanseri için bir risk faktörü olup olmadığını araştıran büyük bir meta-analiz (4), sıcak çay içen kişilerde skuamoz tip kanser riskinin önemli ölçüde arttığını, ancak adenokarsinom için bir risk artışı yaratmadığını gösterdi.

Bu konuyu araştıran çalışmaların çoğunda çeşitli zayıflıklar mevcuttur; çay sıcaklığı kişinin beyanına göre tahmin edilmiştir (yani objektif olarak ölçülmemiştir!), sonuçlar bireyler arasında farklılık gösterebilir ve nesnel olarak doğrulanamamıştır. Bunlara ek olarak, sigara, alkol tüketimi ve çevresel kirleticiler gibi kanser riskini artıran diğer faktörlerin varlığının kanser riskindeki artıştan tek başına sıcak çayın ya da kahvenin (yani sıcak içeceklerin) sorumlu olduğundan emin olmamızı zorlaştırdığını da vurgulamamız gereklidir.

Veriler ışığında, tek başına sıcak sıvı tüketiminin yemek borusu kanseri riskini artırdığına dair net güçlü kanıt olmamakla birlikte özellikle sigara veya alkol kullanan kişilerde riski artırabileceği yönünde bir kanı oluşmuştur. Burada şunu da vurgulamak gerekir ki, yemek borusu kanseri geliştirme riskiyle net şekilde bağlantılı olduğu gösterilen sigara, alkol ve obesite gibi risk faktörlerine daha fazla odaklanmalıyız.

Sonuç olarak, bazı kanıtlar sıcak sıvı tüketimi ve yemek borusu kanseri ilişkisine işaret etmektedir. Bu açıdan sigara ve/ veya alkol kullanıyorsak ve obesitemiz var ise çok daha dikkatli olmalıyız. Bu yüzden içmeden önce kahve veya çayı birkaç saniye soğumaya bırakmak; çok sıcak içmekten kaçınmak mantıklı olacaktır.