Diğer kanserlere kıyasla pankreas kanserinin tedavisi neden bu kadar zor?

On yıllarca süren araştırmalara rağmen, tüm evreler için bir yılda %20 ve beş yılda %6 sağkalım oranı ile pankreas kanseri en zor tedavi edilen kanserlerden biri olmaya devam etmektedir. Erken evrede teşhis ve tedavi edilen hastalarda bile hastalığın tekrarlama olasılığı ~%50’dir.

Öncelikle pankreas kanseri sık görülen bir kanser değildir, bu nedenle, pankreas kanseri için meme kanseri ve kolorektal kanser için geliştirilen erken teşhis için uygun maliyetli tarama stratejileri oluşturmak zordur. Ayrıca pankreasın karnın arkasında, diğer birçok organın arkasında yer alması, doktorların rutin muayeneler sırasında pankreastaki kitleleri hissetmesini ve hatta tümörleri tespit etmek için görüntüleme testlerinin etkinliğini zorlaştırıyor.

Pankreas kanseri çok kötü huyludur ve özel konumu, karaciğer veya mide gibi bitişik yapılara ve organlara yayılmasını kolaylaştırır. Genellikle çevre dokulara yayıldıktan sonra teşhis edilir. Sonuç olarak, hastaların sadece yaklaşık %15’i ameliyat için iyi adaylardır (çevre yapılara atlamamış, pankreasta sınırlı tümöre sahip hastalar).

Pankreas, ana kan damarları, safra kanalı ve bağırsaklara çok yakın bir çevrede yerleştiği için zor bir coğrafyada bulunur. Kanser, bu büyük kan damarlarını içerdiğinde, genellikle çıkarılamaz. Ameliyat bir seçenek olsa bile, ameliyat pankreasın diğer yapılara yakınlığı ve iç içe geçmişliği nedeniyle çok zordur ve büyük ölçüde uzmanlık gerektirir.

Bazı kanserler, spesifik genetik mutasyonların ürünlerini bloke eden hedefe yönelik tedavilerle başarılı bir şekilde tedavi edilirken, bu ilaçlar pankreas kanseri için geliştirilememiştir. Hedefe yönelik tedaviler, akciğer kanserinde EGFR, melanomda BRAF gibi aynı kansere neden olan mutasyona sahip hastaların oldukça büyük bir yüzdesine sahip kanserlerde etkilidir. Pankreas kanserinde ise çok çeşitli mutasyonlar hastalarda çok az yüzdeliklerle görülmektedir. Sadece küçük bir hasta grubunda etkili olacak bir ilaç geliştirmek çok daha zordur. Klinik bir araştırma için yeterli sayıda insanı bulmak da zor ve ilaç şirketleri için daha az mali teşvik/motivasyon vardır. Yine de bu konuda devam eden çok sayıda araştırma vardır.

BRCA gen mutasyonu taşıyan hastaların ve yaşamlarının nispeten geç dönemlerinde aniden diyabet geliştiren kişilerin pankreas kanseri için daha yüksek risk altında olduğu biliniyor. Bu kişilere endoskopik ultrason taraması önerilebilir (genel kabul gören bir tavsiye değil).

Kandan yapılan “sıvı biyopsisi” ve devam eden birçok hayvan ve insan çalışması ile bu kanserde de erken teşhis ve daha etkili tedaviler için önümüzdeki yıllarda iyi gelişmeler olacağını umut ediyoruz (1).

Sonuç olarak; pankreas kanserinin zorlukları saymakla bitmez. Yukarıda bahsedilen bazı detaylar pankreas kanserinin neden diğer kanser türlerine göre daha ölümcül olduğunu ve tedavisinin neden daha zor olduğunu genel hatlarını çizmektedir.