”Karahindiba, kanser oluşumuna karşı etkilidir” iddiası doğru mudur?

Karahindiba, papatya ailesiyle akrabadır ve dünya çapında yaygın olarak bulunur. Bu bitkinin çiçeği, yaprağı ve kökü geleneksel tıpta farklı amaçlarla kullanılmaktadır. Karahindiba kökü ekstresi, bazı laboratuvar çalışmalarında melanom (deri kanseri) hücrelerine karşı anti-kanser etkileri göstermiştir (1).

Bir laboratuvar çalışmasında, agresif ve dirençli kronik miyelomonositik lösemi (bir çeşit kan kanseri) hücrelerde programlanmış hücre ölümünü (apopitoz) tetiklemede karahindiba köklerinden elde edilen doğal bir özütün seçici etkinliği gösterilmiştir (2). Diğer bir laboratuvar çalışması (3), karahindiba kökü ekstraktının, insan pankreas kanseri hücrelerinde apoptozu ve otofajiyi başlatma potansiyeline sahip olduğunu ve kanserli olmayan hücreler üzerinde önemli bir etkisi olmadığını göstermiştir.

Benzer şekilde, bu ekstraktın anti-kanser etkinliği, in-vivo (hayvan) çalışmalarda kolon (bağırsak) kanseri için gösterilmiştir (4). Nadir de olsa faydasını iddia eden insan vakaları da bildirilirmiştir. !!! (5)

Ancak, karahindiba kökü ekstraktının veya çayının herhangi bir kanser türünün tedavisine yardımcı olduğunu gösteren, insanlar üzerinde yapılan hiçbir klinik çalışma yoktur. Karahindiba kökünün kanseri tedavi etme yetenekleriyle ilgili “mucize” olduğuna dair iddialar internette özellikle 2012’de bir makaleye atıfla zirve yaptı (6). Maalesef benzeri durumları sayısız kez başka ürünler/bitkiler için de gördük. Kanser hastaları çare ararken, laboratuvar ortamında faydası görülebilen özellikle bitkisel ürünler mucize olarak anlatılıyor*. Oysa bu bitkilerin, hastalarımıza önermeden önce büyük klinik çalışmalar ile güvenli ve etkili olduklarının gösterilmesi gereklidir. Laboratuvar ortamlarındaki bazı sonuçlara göre hastalara tavsiye yapılmaz, bu çalışmalar sadece insan çalışmalarına ışık tutar (7). Hatırlatmak gerekir ki hayvan testleriyle başarı sağlanan ilaç ya da ürünlerin tüm insan çalışması fazlarını geçmesi oldukça düşük bir ihtimaldir, başarısızlık oranı çok yüksektir (%90-95). O yüzden laboratuvar ya da hayvan çalışması ile hastalara tavsiyede bulunulmaz. İnsanlara sahte umut dağıtılıp, bazen en iyi tedavilerden uzaklaşmalarına neden olabiliyorlar.

Sonuç olarak; elimizdeki verilere göre, karahindibanın kansere faydalı olacağına dair güçlü kanıt yoktur ve tavsiye etmiyoruz.

* Birçok kişi, doğal veya bitkisel ürünlerin güvenli olduğunu varsayar. Bazı bitkisel ilaçlar güvenli olabilir, bazılarının ise ciddi ve tehlikeli yan etkileri olabilir. Bazı bitkisel ilaçlar, reçeteli ilaçlar ve aldığınız diğer kanser tedavileriyle etkileşime girebilir.