Kanserden nasıl korunuruz?
Gelecek Bilimde ·
Konu: Beslenme ve kanser, Kanser taraması
Özet
Gelecek Bilimde kanalının BilimDiyalog yayınında Burak Çankaya, Florida Üniversitesi'nde onkolog olarak çalışan Dr. İlyas Şahin'i ağırlıyor. Dr. Şahin, Hacettepe'den Harvard ve Brown'a uzanan kariyerini, sosyal medyada kanıta dayalı bilgi paylaşımını ve bu paylaşımlardan doğan kanser kitabını anlatıyor. Kanserin genetik bir hastalık olduğunu ancak çoğunun aileden geçmediğini, büyük bölümünün çevresel ve yaşam tarzına bağlı etkenlerle ilişkili olduğunu; aile öyküsünden endişe edenlerin klinik genetik uzmanına başvurabileceğini vurguluyor. Meme kanseri için 40, kolon kanseri için 45 yaşından itibaren taramayı ve rahim ağzı kanseri taramasını, erken yakalandığında tamamen kurtulma şansı yüksek kanserler için önemli buluyor. HPV ve hepatit B aşılarını önleyici aşılar olarak, kişiye özgü mRNA kanser aşılarını ise tedavi edici yeni bir yaklaşım olarak açıklıyor. "Alternatif tıp" adı altındaki ürünlerin randomize kontrollü çalışmalarla kanıtlanmadığını, laboratuvar ve hayvan sonuçlarının insana doğrudan aktarılamayacağını, "doğal" olanın her zaman güvenli olmadığını anlatıyor. Söyleşi GDO, cep telefonları, yapay zekâ, Türkiye'de bilime yatırım ve bağışıklık sistemiyle ilgili sorularla sürüyor; Dr. Şahin kanserlerin yarıya yakınının önlenebilir olduğunu belirterek sigaradan uzak durmayı, dengeli beslenmeyi, egzersizi, sağlıklı kiloyu ve ruhsal huzuru öneriyor.
Öne çıkanlar
- Kanser genetik bozulmalardan kaynaklanır, ancak çoğu aileden geçmez; aile öyküsünden endişe edenler klinik genetik uzmanına başvurup risklerini değerlendirtebilir.
- Meme kanseri taraması (mamografi) aile riski yoksa 40 yaşından, kolon kanseri taraması kadın ve erkekte 45 yaşından itibaren önerilir; rahim ağzı kanseri de taramayla erken yakalanabilir.
- HPV ve hepatit B aşıları önleyici kanser aşılarıdır; kişiye özgü mRNA aşıları ise bağışıklık hücrelerini hastanın kendi tümörünü tanıması için eğiten, henüz araştırma aşamasındaki tedavi edici aşılardır.
- Yüzden fazla kanser türü olduğu ve her hastanın kanseri farklı olduğu için "kanserin tek bir tedavisi bulundu" iddiaları güvenilir değildir.
- "Alternatif" ürünler randomize kontrollü çalışmalarla kanıtlanmalıdır; laboratuvarda kanser hücresini öldürmek, insanda etkili ve güvenli olmak anlamına gelmez.
- "Doğal" her şey zararsız değildir; Dr. Şahin bitkisel karışımlarla organ yetmezliğiyle hastaneye gelen hastalar gördüğünü anlatıyor.
- Cep telefonlarının kanser yaptığına dair kanıt yok; yine de Dr. Şahin kulaklık kullanmayı ve telefonla yan yana uyumamayı tercih ettiğini söylüyor.
- Kanserlerin yarıya yakını önlenebilir: sigara içmemek, dengeli beslenmek, egzersiz yapmak, fazla kilodan kaçınmak ve ruhsal olarak huzurlu olmaya çalışmak öneriliyor.
Bölümler
- · Giriş ve Dr. İlyas Şahin'in tanıtımı
- · Kanser kitabı ve bilim iletişimi
- · Kanser genetik midir?
- · Meme, kolon ve rahim ağzı kanseri taramaları
- · HPV ve önleyici kanser aşıları
- · Kişiye özgü mRNA kanser aşıları
- · "Alternatif tıp" ve kanıta dayalı tıp
- · "Big Pharma" iddiaları
- · Türkiye'de bilim ve araştırma ortamı
- · GDO ve cep telefonları kanser yapar mı?
- · Yapay zekâ ve kanser
- · Bağışıklık sistemi ve yaşam tarzı önerileri
İlgili içerikler
Özet, videonun otomatik altyazılarından hazırlanmıştır.