Bir hastanın kan örneğinden kanser hakkında daha fazla bilgi sahibi olabilir miyiz?

Precision Medicine for Investigators, Practitioners and Providers 2020, Pages 199-209 Sıvı biyopsi olarak bilinen uygulama, dolaşımdaki tümör DNA’sını (ctDNA) ya da kanser hücrelerini inceleyerek hastanın vücudunda neler olup bittiği hakkında ipucu verebilir. Bu kavram lösemi, lenfoma ve multipl miyelom gibi kan kanserlerinde iyi bir şekilde yerleşmiş olsa da, şimdi meme kanseri, kolorektal kanser, mesane kanseri, prostat kanseri, pankreas kanseri, melanom ve akciğer kanseri dahil olmak üzere organ kanserlerine de uygulanmaktadır.

Peki ctDNA testi nedir? Kanser hücreleri yaşam döngülerinden geçerken, DNA parçaları kan dolaşımına geçebilir. Bu, dolaşımdaki tümör DNA’sı veya kısaca ctDNA olarak adlandırılır. ctDNA testi, kanser hücrelerinden DNA parçalarını tespit etmek için bir hastanın kanını inceler. Bu teknoloji ile kandan edinilen bilgiler kanser tedavisine rehberlik etmeye yardımcı olabilir. FDA, 2 Mayıs 2022 de “Erken Evre Katı Tümör İlaç Geliştirme için Dolaşımdaki Tümör DNA’sının Kullanımı” başlıklı bir taslak kılavuzun hazır olduğunu duyurdu (1).

Dolaşan kanser hücreleri, “sıvı biyopsi” yoluyla bir kanser hakkında bilgi edinmenin başka bir yoludur. Sıvı biyopsiden kasıt kan gibi bir sıvı alınarak bir organdaki kanser ile ilgili fikir sahibi olunabilmesidir. Bu hücreler sadece bir tümörün varlığını ortaya çıkarmakla kalmaz; ayrıca bir kanserin ilerlediğini veya yayıldığını da gösterebilirler.

ctDNA ile sıvı biyopsinin birkaç potansiyel kullanım alanı vardır.

• Birincisi, iyi bir prognostik araç olabilirler, yani kanserin seyrini ve tekrarlama riskini tahmin etmeye yardımcı olabilirler.
• İkinci olarak, tedavi seçimine rehberlik edebilir ( kişiye özgü doğru ilacın seçiminde).
• Son olarak, sıvı biyopsiler, hastanın tedaviye yanıtını izlemeye yardımcı olabilirler. Tedaviden önce ve tedavi sırasında numuneler alarak, bir tedavinin etkinliğini izlemek veya gelişen yeni mutasyonları belirlemek mümkün olabilir.

Sıvı biyopsi olasılığı heyecan verici olsa da, teknoloji nisbeten yeni ve en optimal kullanım şekilleri henüz tanımlanmamış durumdadır. Umut veren insan çalışmaları mevcut olmakla birlikte daha da önemlisi değişik kanserler için birçok devam eden çalışma vardır (2).

Önümüzdeki birkaç yıl içinde, hastalarımız için mümkün olan en iyi sonuçları almak için sıvı biyopsilerin nasıl ve ne zaman kullanılacağına dair çok daha net bir resme sahip olacağımızı umuyoruz.