“Limon kanserle mücadelede kemoterapiden çok daha güçlüdür.” iddiası doğru mudur?

Araştırmacılar yıllardır limonoidlerin (narenciye kabuklarında bulunan kimyasallar) kanser önleyici özelliklerini laboratuvarlarda inceliyorlar. Yani birilerinin bilimin bu konuyu görmezden geldiğini iddiasının aksine, çok sayıda araştırma bulunmaktadır. Örneğin bir laboratuvar çalışmasına göre, limonoidler çok yüksek seviyelerde bulunduklarında kanser hücresi büyümesini yavaşlatabilmekte ve apopitozu (programlanmış hücre ölümü) tetikleyebilmektedirler (1).

Yine bazı diğer temel bilim çalışmaları, limonoidlerin kansere karşı etkileri olduğunu da düşündürmektedir. D-limonen, insan kolon kanseri hücrelerinde mitokondriyal ölüm yolu ve PI3K/Akt yolunun baskılanması yoluyla apopitozu başlatabilmektedir (2). Bazı hayvan çalışmaları, pankreas, mide, kolon, deri ve karaciğer kanserlerine karşı D-limonen’in etkisini göstermektedir. Veriler ayrıca D-limonen’in sıçanlarda kanserojen kaynaklı tümörlerin ilerlemesini yavaşlattığını da desteklemektedir (3).

Laboratuvar çalışmalarının aksine, klinik, yani insan çalışması verileri ise sınırlıdır. Limonen ile takviye edilmiş diyetin, yaşlı bireylerde inflamatuvar (iltihabi) belirteçleri iyileştirmeye yardımcı olduğu gösterilmiştir (4). Epidemiyolojik bir çalışma, narenciye kabuğu tüketimi ile deri kanseri (skuamöz hücreli karsinomu alt grubunda) arasında zıt yönde bir ilişki (yani koruyuculuk) olduğunu bildirdi, ancak benzer etkiler erken klinik çalışmalarda gözlenmedi (5). Laboratuvar çalışmaları ve farelerdeki sonuçlar, insan çalışmalarında da illa aynı sonucun alınacağı anlamına gelmez. Hatta çoğu zaman insanda aynı sonuç alınmaz. Ancak, medyada “Yapılan bir araştırma, limonun kanser hücrelerini öldüren etken maddeleri sayesinde kemoterapiden 10 bin kat daha güçlü olduğunu ortaya koydu” gibi kıyaslama yapan iddialar ise kanıtsız, şehir efsanesinden öteye geçmiyor. Bazı küçük klinik deneyler limonenin kanserli insanlara yardım edip edemeyeceğini test etti, ancak hiçbiri limonenin insan kanserini önlemeye veya tedavi etmeye anlamlı düzeyde yardımcı olduğunu göstermedi.

Sonuç olarak, limon, kanser tedavisi sırasında sağlıklı bir diyetin parçası olabilir. Bununla birlikte, kanseri tedavi etmede tek başına etkili olduğu henüz gösterilmemiştir. Yeni ve daha güçlü bilimsel kanıtlar elde edilene dek limonun kemoterapiden güçlü olduğu iddiası gerçekten çok uzaktır.