Dördüncü evre (son evre) tanısı olup kesin tedavisi olmayan kanser hastalarına tedavi neden önerilir?

Evre 4 kanserine metastatik kanser de denir, çünkü genellikle bu durum, kanserin kaynağından ayrılarak vücudun uzak bölgelerine yayıldığı anlamına gelir. Böyle olsa da bu tür kanserler yine de orijinal konumu ile tanımlanırlar. Örneğin, meme kanseri beyne metastaz yaparsa, beyin kanseri değil, yine de meme kanseri olarak kabul edilir, ancak metastatik meme kanseri ismi verilir.

Lösemi, lenfoma veya multipl miyelom gibi kan kanserleri akciğer, meme, prostat gibi organ (katı tümörler) kanserlerinden farklı bir şekilde evrelenir. Burada evreleme detaylarına girmeyeceğiz. Örneğin, meme kanseri evrelemesi, kanserin ne kadar ilerlemiş olduğunu ve vücutta ne kadar yayıldığını belirlemek için yapılır. Bu evreleme işlemi, tümörün boyutu, lenf nodlarına olan yayılımı ve uzak organlara metastaz yapmış olup olmadığı gibi faktörlere göre yapılır. En erken evre “evre 1”, en ileri evre de “evre 4” olarak adlandırılır. Evre 4: Kanser hücreleri uzak organlara metastaz yapmıştır. Bu durumda, tedavi seçenekleri sınırlı olabilir ve kanserin tedavisi daha zor hale gelir. Ve kanserden tamamen kurtulma (kür) şansı yok denecek kadar az olabilir.

Kan kanseri olan hastalar ise evre 4 olduklarında bile tedaviyle kanserden tamamen kurtulma (kür) şansına yüksek oranda sahip olabilirler. Örneğin, diffüz büyük B hücreli lenfoma (DLBCL) tedavi advancedbreastcancer.net edilmezse ölümcüldür, ancak tüm hastaların yaklaşık üçte ikisi zamanında ve uygun tedavi ile kesin tedavi edilebilir.

Tekrar hatırlatalım; kanser ne kadar erken tespit ve tedavi edilirse, hastalığın kesin tedavi edilebilir olma olasılığı o kadar artar. Organ kanserlerinde ise (yani prostat, meme, akciğer, karaciğer, mide, bağırsak gibi) evre 4 hastalık bazı istisnalar hariç kesin şekilde tedavi edilemez. Bu tarz kanserlerde, evre 4 kanseri tedavi etmek zordur; tedavi seçenekleri kanseri kontrol etmeye, ömrü uzatmaya, ağrıyı ve diğer semptomları kontrol etmeye ve yaşam kalitesini iyileştirmeye yardımcı olabilir. Kanser çeşidine göre bu çok farklılık gösterebilir.

Evre 4 kanser teşhisinden sonra hayatta kalma oranları hakkında daha fazla bilgi edinmek istemeniz normaldir. Kanserli hastalar için hayatta kalma oranı tahminleri, çeşitli faktörlere bağlı olarak değişir: kanser türü/biyolojisi, hasta yaşı, hastanın genel sağlık durumu vs.

Konunun daha kolay anlaşılması için evre 4 akciğer kanseri (küçük hücreli olmayan) üzerinden inceleyelim. Bu örnek sonunda aslında her kanser çeşidinin ve her hastanın neden ayrı şekilde detaylıca değerlendirilmesi gerektiği hakkında daha iyi fikir sahibi olacaksınız. Öncelikle erken evrede kanseri yakalamanın neden önemli olduğunu aşağıdaki grafikte evreye göre 5 yıllık hayatta kalım oranı ile gösterelim. Tahmin edileceği üzere evre 1 en iyi (kesin kurtulma şansı dahil), evre 4 ise en kötü hayatta kalma şansına sahiptir.

Küçük Hücreli Dışı Akciğer Kanserinde 5 Yıllık Hayatta Kalma Oranları Hayatta Kalma Yüzdesi 1. aşama 2. aşama 3. aşama 4. aşama Etraflı Ulusal Kanser Veri Tabanı (NCDB) 1307 Programdan Alınan 2010 Verileri YIl 0 YIl 1 2. Yıl 3. Yıl 4. Yıl 5. Yıl https://www.supportphoebe.org/cancer/non-small-cell-lung-cancer

Evre 4 akciğer kanseri olan kişilerde hayatta kalma sürelerini etkilediği bilinen birkaç faktör vardır. Yaş: İleri yaş sadece hastalığın ilerlemesini değil aynı zamanda hayatta kalma oranlarını da kötü etkiler. Örneğin; akciğer kanseri yaşa göre 5 yıllık sağkalım oranlarına evrelere göre bakıldığında, aynı evrede olan daha yaşlı hastaların kansere bağlı hayatta kalma oranlarının daha düşük olduğunu net şekilde görebiliyoruz.

Erkek cinsiyet, genel olarak akciğer kanseri olan kişilerde bağımsız olarak daha kötü sonuçlarla ilişkilidir. Erkeklerin akciğer kanserine yakalanma olasılığı kadınlara göre daha fazla ve aynı zamanda hastalık nedeniyle ölme olasılığı daha yüksektir (1).

Medikal performans durumu, kanser hastalarının genel durumunu ve günlük yaşam aktivitelerini gösterir. ECOG denilen skorlamada 0-1 iyi (aktif birisi), 2-4 (hareketsiz, hasta birisi) de kötüdür. Yani hastanız yürüyemez durumda ise beklenen yaşam süresi daha kısadır. Örneğin, çok aktif bir insanın aynı kanserle yıllarca yaşama ihtimaline karşılık, yatağa bağımlı bir insanın aylarca yaşaması, grafikten net olarak görülebilir.

5 yıl Medyan etraflı Verim hayatta kalma hayatta kalma Durum Oranlar 0 %45,9 51.5 ay 1 %18,7 15.4 ay 2 %5,8 6.7 ay 3 %0 3.9 ay 4 %0 2.4 ay Akciğer kanseri türü: Küçük hücreli olmayan akciğer kanserinin birçok farklı türü vardır ve bunların bazıları diğerlerinden daha agresiftir. Ayrıca, tümörün yeri hayatta kalma üzerinde bir etkiye sahip olabilir.

Ayrıca hastalar, komorbidite olarak adlandırılan başka bir kronik sağlık durumuna sahip olabilir. Bir veya daha fazla komorbiditeye sahip olmak, yalnızca akciğer kanseri tedavisini zorlaştırmakla kalmaz, aynı zamanda yaşam beklentisini de önemli ölçüde düşürür.

Evre 4 KHDAK Genel Komorbiditesi Sağkalımda Azalma Konjestif kalp yetmezliği -%19

Serebrovasküler hastalıklar (inme, anevrizma veya -%27

vasküler malformasyon gibi

Evre 4 akciğer kanser tedavisi, özellikle metastatik akciğer kanserinin tedavisi için onaylanan hedefe yönelik tedavilerin kullanıma girmesiyle son yıllarda önemli ölçüde gelişmiştir. Geleneksel kemoterapi ilaçlarının aksine, bu ilaçlar tüm hızlı çoğalan hücrelere saldırmaz. Bunun yerine, belirli “tedavi edilebilir” mutasyonlara sahip kanser hücrelerini tanır ve onlara saldırır. Bu genetik mutasyonlar her hastada bulunmaz, ancak varsa, ilaçlar hayatta kalma sürelerini önemli ölçüde iyileştirebilir. En yaygın bazı mutasyonlar şunlardır; EGFR mutasyonları: Iressa (gefitinib), Tarceva (erlotinib) ve Gilotrif (afatinib) gibi hedefe yönelik ilaçlara yanıt verir.

ALK yeniden düzenlemeleri: Xalkori (crizotinib), Zykadia (ceritinib) ve Alecensa’ya (alectinib) yanıt verir.

ROS1 mutasyonları: Xalkori (crizotinib), Zykadia (ceritinib), Lorbrena (lorlatinib) ve Rozlytrek’e (entrectinib) yanıt verir. Bu ilaçların hayatta kalma süreleri üzerindeki dramatik etkisi olmuştur. Örneğin, araştırmaya göre, Xalkori ile tedavi edilen insanlar için medyan (ortanca) hayatta kalma süresi 6,8 yıldı, bu da o zamana kadar %50’sinin hala hayatta olduğu anlamına geliyor. Bu durum, önceden beklenen yaşam süresi aylarla ölçülen bu hastalar için müthiş ilerlemedir (3).

Özetle; evre 4 kanseri ciddi bir durum olmaya devam ediyor, ancak bunun 10 yıl önceki evre 4 hastalık ile aynı şey olmadığını hatırlamak önemlidir. Hayatta kalma oranları sürekli artıyor ve daha yeni ilaçlar artık tedaviyi bir zamanlar duyulmamış şekillerde kişiselleştirebiliyor. Elbette bir kez daha vurgulamak gerekir ki, bir tedaviye başladıktan 2-3 ay sonraki tedaviye cevap ya da yan etkileri kişiden kişiye çok değişkenlik gösterir. Burada vurgulanmak istenen, her hasta ayrı değerlendirilmelidir. Kimisi için tedavi tavsiye edilirken kimisi için faydadan çok zarar verebileceği için tedavi önerilmez. Kanser ciddi bir hastalık; kanser tedavisi de çok ciddi bir uzmanlık ve değerlendirme gerektirir.