Plastik ambalajlı yiyecekleri mikrodalgada ısıtmak veya yiyecekleri plastik ambalajla dondurmak, kansere neden olabilecek zararlı kimyasallar açığa çıkarır mı?

Plastik kap ve poşetlerle ilgili dikkat edilmesi gereken kimyasalların başında fitalatlar (plastikleri yumuşatmak için kullanılır) ve çok sert, kırılmaz plastik yapmak için kullanılan bisfenol A (BPA) gelir. 2012’de Dünya Sağlık Örgütü’nün biberonlarda BPA kullanımını yasakladığını belirtmekte fayda var.

ABD, BPA içeren ürünleri yasaklamış olsa da bilimin BPA’nın insanlarda kanserojen etkileri olup olmadığı konusunda henüz net bir yanıtı yoktur. Kanser bağlantısı, çoğu çalışmada hayvanlarda gösterildi ve bu da bulguları insanlara yansıtmayı (yani insanlarda da mutlaka aynı etkileri yapacağı çıkarımını yapmayı) zorlaştırıyor (1).

Plastiklerin içinde sıklıkla kullanılan bir diğer bileşen de DEHA’dır. DEHA gibi plastiklerin üretim sürecinde kullanılan maddelerin ısıtma işlemi sırasında gıdaya sızması mümkündür. Bu yüzden “mikrodalgaya dayanıklı” olarak etiketlenmiş plastik kap kullanımı önemlidir. Bununla birlikte, ABD Çevre Koruma Ajansı, DEHA için şöyle belirtmiştir: “makul olarak kansere neden olması beklenemez; benzer şekilde immünotoksisite; gen mutasyonları; karaciğer, böbrek, üreme veya gelişme toksisitesine de …” (2). Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı (IARC), bir ajanın insanlar üzerindeki kanserojenliğini (kansere neden olabilme kabiliyetini) değerlendirmek için bir kategoriler sistemi geliştirmiştir. DEHA için IARC Kanserojen Sınıflandırması: Grup 3’dür (İnsanlar için kanserojenliği açısından sınıflandırılamaz).

Dondurma işlemi ise kimyasalların salınmasına karşı çalışma eğilimindedir. Örneğin Johns Hopkins Bloomberg Halk Sağlığı konu üzerinde, “Kimyasallar, kimyasal salınımını sınırlayacak şekilde soğuk havalarda kolayca dağılmaz” açıklaması yaptı (3). Yani, bir plastik kabın dondurulmasının kanser riski oluşturmadığı anlamına geldiği söylenebilir. Ayrıca plastikleri mikrodalgada ısıtmanın veya dolapta dondurmanın kanser riskini artırdığına dair hiçbir laboratuvar kanıtı olmadığını da belirtelim (4).

Özetle, plastiklerde bulunan DEHA düzeylerinin kanserojen (kansere neden olan) olduğu kesin olarak gösterilmemiştir. Bununla birlikte, plastik kaplar, kimyasal yapılarına göre değişir ve yürütülmekte olan çalışmalar, belirli kimyasallar ve kanser ile bağlantılarını araştırmaya devam ediyor.

Riskinizi azaltmanın en iyi yolu, mikrodalgaya uygun olarak etiketlenmiş ürünleri kullanmak, ısıya dayanıklı cam veya seramiklerdeki yiyecekleri mikrodalgada pişirmektir (5).