Obezite-fazla kilo- kanser yapar mı?

Vücut kitle indeksi (BMI, kilogram cinsinden vücut ağırlığının metre cinsinden boyun karesine bölümü) genel vücut yağ fazlalığını (şişmanlığı) değerlendirmek için iyi bir göstergedir. BMI 2529 kg/m 2 ise fazla kilo, BMI 30 kg/m2 ve üstü ise obezite olarak tanımlanır.

Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC) Çalışma Grubu, daha yüksek miktarda vücut yağının bir dizi kanser riskinin artmasıyla ilişkili olduğuna dair tutarlı kanıtlar olduğu sonucuna varmıştır (1). Aşırı kilolu olmak ve obeziteye sahip olmak, 13 tür kansere yakalanma riskinin artmasıyla bağlantılıdır. Obezite ve kanser riski arasındaki bağlantı nettir. Ancak daha az net olan şey, birinin diğerine tam olarak nasıl yol açtığıdır.

Peki obezite hangi kanser riskleri ile ilişkili?

• Yemek borusu kanseri
• Meme (menopoza girmiş kadınlarda)
• Kolon ve rektum (bağırsak)
• Rahim
• Safra kesesi
• Mide
• Böbrek
• Karaciğer
• Yumurtalık
• Pankreas
• Tiroid
• Menenjiyom (bir tür beyin kanseri)
• Multipl myeloma

Aşırı kilolu olmak veya obeziteye sahip olmak, sizin kesinlikle kanser olacağınız anlamına gelmez. Ancak bu, sağlıklı bir kiloda olmanıza kıyasla kansere yakalanma olasılığınızın daha yüksek olduğu anlamına gelir (2).

Vücuttaki fazla yağ sadece orada durmaz, hormonal olarak aktiftir ve vücudunuzun geri kalanına sinyaller gönderir. Bu sinyaller vücudunuzdaki hücrelere daha sık bölünmelerini söyleyebilir ve bu da kansere yol açabilir (3).

“Erkek dediğin göbekli” olur gibi söylemlerle zararsızmış gibi düşünülde de, fazla yağlar yerinde masum şekilde beklemez ve başka hastalıklar yanında kanser için de risk taşır. Tam mekanizması bilinmese de farklı mekanizmalar öne sürülmüştür (4).

İyi haber, kilo vermek bazı kanser türlerinin riskini azaltabilir. Yani hiçbir zaman çok geç değildir! Kilo kaybı, insülin, östrojenler ve androjenler gibi kanser riskiyle ilişkili hormon düzeylerini azaltarak kanser riskini azaltabilir. Örneğin, Obez olup isteyerek kilo vermenin kanser riskini azaltıp azaltmayacağı sorusuna cevap arayan 30 bin kişilik büyük çalışma Haziran 2022’de yayınlandı (5). Çalışma bir bariatrik cerrahi (zayıflamak için yapılan ameliyat) çalışmasıydı. Bu yolla kilo veren hastaların, cerrahi geçirmeyen (kilo veremeyen hastalarda) obes kişilerle kıyasla, obezite ile ilişkili kanser ve kansere bağlı ölüm oranlarında önemli ölçüde daha düşük risk saptandı.

Peki obeziteyi önlemek için ne yapılmalı?

• Aktif olun. Haftada 150 dakika orta düzeyde aktivite (hızlı yürüyüş vs) veya 75 dakika şiddetli aktivite (koşma vs.) hedefleyin.
• Sağlıklı diyetle beslenin.

Özetle; kanser riski, bir kişi ne kadar fazla kilo alırsa ve ne kadar uzun süre fazla kilolu kalırsa o kadar yüksektir. İyi haber şu ki, hayatımızdaki küçük değişiklikler kilo açısından gerçekten bir fark yaratabilir. Kilo vermek için sağlıklı diyet ve egzersize hemen yarın başlayalım.