Divertiküler bağırsak hastalığı veya diğer adı ile divertiküloz (kalın bağırsak duvarında küçük baloncukların geliştiği bir durum) kanser riskinde artışa neden olur mu?

https://www.saintlukeskc.org/ Divertiküloz, bağırsak duvarının kas tabakasındaki zayıflık sonucu mukoza/submukozanın (daha iç tabakaların) dışarı doğru baloblaşması durumudur. Hastalık genellikle bir belirti oluşturmaz; divertikülozlu hastaların sadece %15-25’i divertikülit (iltihap/enfeksiyon) ve kanama gibi komplikasyonlar geliştirir. Hastalık 40 yaşından önce nadirdir ve toplumdaki tahmini sıklığı %5’tir. Ancak yaşla birlikte sıklığı artar ve bu 65 yaş ve üzerindeki kişiler için %60-70’lere ulaşır (1).

Divertiküloz ve kolorektal (bağırsak) kanser, benzer risk faktörlerini paylaşır ve her ikisinin de görülme oranı yaşla birlikte artar. Ancak divertiküloz ve kolorektal kanser arasındaki ilişkiye ilişkin veriler çelişkilidir. 29 kesitsel çalışmayı inceleyen bir meta-analiz (toplam 450,953 hasta), divertikülozun daha yüksek polip ve adenom riski ile ilişkili olmasına rağmen, tarama popülasyonlarında ilerlemiş kolorektal kanser riskinin artmasıyla ilişkili olmadığını göstermiştir (2).

Ancak divertikülitli hastalarda durum farklıdır. Bir meta-analizde (3), özellikle komplike divertiküliti* olan hastalarda komplike olmayan divertiküliti olan hastalara göre kanser riski anlamlı olarak daha yüksekti (yaygınlık %7.9’a karşı %1.3).

Peki divertiküloz diğer kanserler için de risk artışına neden olur mu? İsveç’te yapılan ve bu soruya cevap arayan, divertiküler hastalık tanısı olan 75.704 hasta ihtiva eden yeni bir çalışmayı inceleyelim (4). Çalışma sonuçlarına göre, divertiküler hastalığı olanlarda genel kanser sıklığı önemli ölçüde artmıştır (1.000 hasta-yılı** başına 18.1 kanser vakasına karşı 24,5). Kanser çeşitlerinden kolon (ilk yıl ile sınırlı), karaciğer, pankreas ve akciğer kanseri dahil olmak üzere spesifik kanser riski artmıştır. Kolorektal kanser dışında divertiküler hastalık ve kanser gelişimi hakkında çok az veri vardır. Bu çalışma, divertiküler hastalığın artmış, uzun vadeli genel kanser riski ile ilişkili olduğunu gösteren ülke çaplı ilk kohort çalışmasıdır.

Divertiküler hastalığın yüksek görülme sıklığı göz önüne alındığında (yaşla artan), bahsedilen sonuçlar divertiküler hastalığı olan hastalarda sadece kolorektal kanser için değil, diğer kanserler için de farkındalık ihtiyacını vurgulamaktadır.

*Komplike olmayan divertikülit, lokalize inflamasyonu (iltihap) ifade ederken komplike divertikülit apse, flegmon, fistül (bağırsağın cilt ya da mesane gibi içi boş bir organla ağızlaşması), obstrüksiyon (bağırsak tıkanması), kanama veya perforasyon (bağırsak delinmesi, divertiküllerin patlaması) ile ilişkili inflamasyonu ifade eder. **Hasta yılı: Hasta sayısı ile izlem süresinin çarpılması ile bulunur. 1000 hasta yılı, 1000 hastanın 1 yıl boyunca takip edilmesi ya da 100 hastanın 10 yıl boyunca takip edilmesi anlamına gelebilir.