Çocukluğunda kanser olmuş ama tamamen kurtulmuş ve gebe kalmak isteyen kadınların çocuklarının sağlıklı olma şansı hiç kanser olmamış kadınlara göre aynı mıdır?

ASCO kılavuzu, kanser tedavisi öncesinde veya tedavi sırasında üreme çağında olan hastaların doğurganlıklarını koruma seçenekleri hakkında doktorlara tavsiyeler verse de gebelik ve doğum riskleriyle ilgili kanıtları detaylı tartışmamıştır (1).

2022’de yapılan bir araştırma (2), Kanada’da çocukluk kanseri geçirip iyileşen kadınların obstetrik ve perinatal sonuçlarının ayrıntılı bir değerlendirmesini yaptığı için çok değerlidir. Toplam 4 bin hayatta kalan kanser hastası kadın 20 bin kanser olmamış kadın ile kıyaslandı. İyi haber olarak, çocukluk kanserinden kurtulan ve yetişkinlikte gebe kalanların, sağlıklı bebek sahibi olma şansları kanser öyküsü olmayanlar ile aynıdır. Bu kadınların bebeklerinin normalden daha yüksek doğum kusuru veya diğer sağlık sorunları riskine sahip olmadığı gösterilmiştir. Ancak çalışma, bu kadınların diğer gebelik riskleriyle daha fazla karşı karşıya olduğunu gösteriyor. Örneğin, çocukken kanser tedavisi gören bazı kadınların gebelik, doğum ve doğumdan sonraki dönemde çeşitli ciddi komplikasyon riskleri daha yüksektir. Bu çalışma bulgularının çoğu, çocuklukta kanser atlatan ergen ve genç erişkinlerde obstetrik risklerin izlenmesi ve danışmanlığına ilişkin Uluslararası Çocukluk Çağı Kanserinin Geç Etkileri Kılavuzu Uyumlaştırma Grubu’nun (IGHG) raporuyla (3) uyumludur. Örneğin, karın ve pelvik bölgeye yapılan radyoterapiden sonra (radyoterapi yapılmayanlara göre) düşük doğum ağırlığı ve erken doğum riskinin artması gibi gebelikteki olası riskler bunlar arasında sayılabilir. Ancak, bebekte doğumsal anomali riski yükselmiyor. Bu kılavuz önceki çalışmaların sonuçlarına dayanıyor. Bu çalışmalar, karın bölgesine ışın tedavisi alan kadınların, düşük doğum ağırlığı ve/ veya erken doğum riski ile güçlü bir ilişkisi olduğunu göstermektedir. 2022’deki yapılan yukarıda bahsedilen çalışma, kanserden kurtulanların bebeklerinde doğuştan anomalilerin daha yaygın olmadığına dair bu kılavuza ek destek sağlamıştır.

Kanser tedavileri, hem kadınlar hem de erkekler için gelecekteki doğurganlığı potansiyel olarak etkileyebilir. Örneğin, karın bölgesine yapılan radyasyon tedavisi, yakınlardaki üreme organlarına zarar verebilir. Bazı kemoterapiler doğurganlığı olumsuz yönde etkileyebilir. Beyne radyasyon tedavisi, hamilelik için gerekli olan belirli hormonların üretimini kontrol etmeye yardımcı olan hipofiz bezine zarar verebilir. Bazı kemoterapi türleri yumurtalıkları etkileyerek yumurtlama ve östrojen salınımını durdurabilir. Vurgulamak gerekir ki artık kadınlar ve kız çocukları, yumurtalarını dondurmak da dahil olmak üzere doğurganlıklarını korumaya yardımcı olabilecek çeşitli seçeneklere zaten sahipler.

Son yıllardaki gelişmelerle birçok çocukluk çağı kanserinin tedavisinde önemli ilerlemeler kaydedilmiştir. Bugün, kanser teşhisi konan çocukların yaklaşık %85’i 5 yıl veya daha fazla süreyle yaşamaktadır. Bu kanserlerin çoğu da geri dönmemektedir.

Kanseri yenmeyi başaran çocukların normal hayata döndürülmeleri de çok önemli olup, yetişkin olduklarında sağlıklı çocuk sahibi olmalarının mümkün olduğunu vurgulamak istedim. Gebelikteki olası bazı riskler için mutlaka doktor kontrolünde olmalarını tavsiye ederek bitirelim..