Mide koruyucu ilaçlar mide kanseri riskini artırır mı?

P Proton Reflüye izin veren s f ink te r açık lı ğ ı mide yanmasına P Pompası neden olur.

I İnhibitörleri Proton pompaları tarafından üretilen asit https://www.semichealth.com Proton pompa inhibitörleri (PPI) (omeprazole, lansoprazole gibi) ve histamin-2 reseptör antagonistlerini (H2RA’lar) içeren mide asiti azaltıcı ilaçlar, çeşitli mide rahatsızlıklarının semptomlarını gidermek için yaygın olarak reçete edilir ve bazen yıllarca kullanılır.

PPI kullanımı ile mide kanseri arasında olası bir ilişki biyolojik olarak akla yatkındır, çünkü PPI’lar hiperplaziyi indükleyebilen (organdaki hücre sayısının artması) hipergastrinemiye neden olduğu bilinmektedir. Gastrin hormonu normalde midede asit salgılanmasını sağlar. PPI gibi ilaçlarla mide asidi baskılandığı zaman vücut bu durumu düzeltmek için daha fazla gastrin hormonu salgılar. Buna hipergastrinemi denir.

Birkaç gözlemsel çalışma, PPI kullanımı ile mide kanseri gelişme sıklığı arasındaki ilişkiyi incelemiş ve sonuçta mide kanseri göreceli riskinin 1.06 ile 3.61 kat arasında değişen oranda arttığını bildirmiştir. Ancak, bu çalışmaların yapılma şeklinde, bulgularını abartmış olabilecek önemli metodolojik eksiklikleri vardı (1,2).

Piyasaya yeni çıkan PPI’larla tedavi edilen hastaların, yeni H2RA’larla tedavi edilen hastalarla karşılaştırıldığında mide kanseri riskinde artışa neden olup olmadığını belirlemek için geniş bir popülasyona dayalı kohort çalışması 2021’de yayınlandı (3). Bu retrospektif çalışmada, 973 bin yeni PPI kullanıcısını ve 198 bin yeni H2RA kullanıcısını karşılaştırmak için büyük bir Birleşik Krallık veri tabanı kullanıldı. Her iki grup da yaklaşık 5 yıl boyunca takip edildi. PPI gurubunda, 100.000 kişi-yılı başına 23.9 kaba yeni olay sıklığı oranı oluşturan 1166 mide kanseri olayı gerçekleşmişti. H2RA kohortunda, 100.000 kişi-yılı başına 25.8 kaba insidans oranı oluşturan 244 olay mide kanseri olayı vardı. Yani yeni H2RA kullanıcılarına kıyasla, yeni PPI kullanıcılarının mide kanseri açısından %45 oranında daha fazla risk altında olduğu bulundu. Burda “zarar vermek için gereken sayı” 5 yılda yaklaşık olarak 2100 idi.

Tıbbi araştırmalarda, “zarar vermek için gereken sayı” tabiri kullanılır. Bu terim, başka türlü zarar görmeyecek bir kişiye zarar vermek için ortalama olarak kaç kişinin belirli bir süre boyunca bir risk faktörüne maruz kalması gerektiğini gösteren epidemiyolojik bir ölçüdür. Bu çalışmada, zarar vermek için gereken sayı 5 yılda yaklaşık 2100 idi. Bulgular, mutlak aşırı riskin çok küçük olduğunu gösterse de, tıbbi olarak gerekmiyorsa uzun süreli PPI kullanımından kaçınma ihtiyacını desteklemektedir. Özetle, bu büyük geriye dönük çalışma sonuçları, mutlak risk düşük kalsa da, yeni PPI’larla tedavi edilen hastaların, H2RA’larla yeni tedavi edilen hastalara kıyasla mide kanseri riskinde artış olabileceğini düşündürmektedir.

Sonuç olarak; PPI’lar kanıta dayalı kılavuzlara göre kullanıldığında klinik faydalar sağlamış olsa da, bu çalışma doktorların devam eden tedavinin gerekliliğini düzenli olarak yeniden değerlendirmesi gerektirdiğini vurgulamaktadır. Buradan, kesinlikle, bu ilaçları uzun süre kullanmayın mesajı algılanmamalıdır. Bilakis, gerekliyse kullanılmalı ama gereksiz kullanımını engellemeliyiz. Uzun vadede az da olsa artan kanser riski ve burda bahsetmediğimiz başka yan etkileri de olduğundan fayda zarar terazisinde tartılıp karar verilmelidir.