Günlük düşük doz aspirin kullanımı kanseri oluşumunu önler mi?

ABD Önleyici Hizmetler Görev Gücü (USPSTF) 2016’da 50 ila 59 yaş arası yetişkinlerde kolorektal kanserin birincil önlenmesi (kanserin ilk kez ortaya çıkmasının önlenmesi) için düşük doz aspirin tedavisini eldeki verilerle önerirken, 26 Nisan 2022 deki son kılavuzda yeni veriler ışığında bu öneri değişti (1). Yeni kılavuz, kolorektal kanser (bağırsak kanseri) insidansını veya mortalitesini azaltmak için aspirin kullanımını destekleyecek yeterli kanıt olmadığı kanaatine vardı. Yeni kılavuzlar, hiç kimse için kanser önleme amacıyla rutin aspirin tedavisi önermemektedir. Dört randomize kontrollü çalışmadan toplanan veriler, 5 ila 10 yıllık takipte aspirin kullanımı ile kolorektal kanser insidansı arasında bir ilişki olmadığını gösterdi. Bununla birlikte, bir çalışmada rastgele aspirin verilen hastalarda 20 yılda önemli ölçüde daha düşük kanser oranı saptanmıştı. İki randomize çalışmadan toplanan veriler ise, 5 ila 10 yıllık aspirin kullanımının artan kolorektal kanser mortalitesi riski ile ilişkili olabileceğini öne sürdü, ancak sonuç istatistiksel olarak anlamlı değildi.

İleriye yönelik 20 yıllık kanser etkilerini inceleyen büyük bir düşük doz aspirin çalışması, kolorektal kanser tarama uygulamaları bağlamında aspirin kullanımının marjinal etkilerini incelemek için ideal olacaktır. Eldeki veriler ışığında ise kolorektal kanserin primer önlenmesi için aspirin kullanımını önermiyoruz.

Diğer kanserler için de bazı çalışmalar mevcut. Meme kanseri önlenmesinde aspirin etkisini araştıran bir çalışma sağlıklarıyla ilgili ankete katılan 57.000’den fazla kadını izledi; düzenli düşük doz aspirin kullanımı meme kanseri riskinin %16 oranında azalmasıyla ilişkilendirildi (2).

Başka bir analiz, 850.000’den fazla kadını içeren ve aspirin kullanımıyla daha düşük risk bulan önceki 13 çalışmanın bulgularını derledi (3). Çalışma meme kanserinin önlenmesi ile aspirin arasında bir doz-yanıt ilişkisi olduğunu ortaya koydu. Koruyucu etkisi haftada 2-7 gün ve 5 yıldan uzun süre aspirin kullanımında daha belirgindi.

Meme kanserini önlemek için aspirin alması gerektiğini önermek için henüz çok erken. Bu araştırmalar, aspirin ve meme kanseri riski arasında bir bağlantı gösterebilir, ancak çalışmaların dizaynı nedeniyle aspirinin meme kanseri riskinde azalmaya gerçekten neden olduğunu kanıtlayamaz. Tavsiyede bulunmak için randomize kontrollü çalışmalara ihtiyaç var.

İsveç’te kronik viral hepatitli hastalar üzerinde yapılan bir çalışmada, düşük doz aspirin kullanımı, aspirin kullanılmamasına göre önemli ölçüde daha düşük karaciğer kanseri riski ve daha düşük karaciğer ile ilişkili ölüm sıklığı ile ilişkilendirilmiştir (4). Bu bulgular, karaciğer kanserinin birincil önlenmesi için aspirinin faydalarını test etmek için tasarlanmış randomize klinik çalışmalara duyulan ihtiyacı desteklemektedir. Yani henüz rutin kullanım tavsiyesi için erken.

Yine başka bir çalışma (5), düzenli düşük doz aspirin kullanıcıları arasında yumurtalık kanseri riskinin azaldığını göstermektedir. Ancak bu çalışma da ek çalışma verileriyle doğrulanmaya muhtaç.

Bir meta-analiz (6) düzenli aspirin kullanımının prostat kanseri riskini azaltabileceğini düşündürmektedir. Daha kesin sonuçlara varmak için daha fazla sayıda, iyi tasarlanmış, büyük ölçekli kohort çalışmaları ve randomize kontrollü çalışmalar gereklidir.

Özetle; eldeki verilerle herhangi bir kanser çeşidinin ilk kez ortaya çıkışını önlemek için düzenli aspirin kullanımını önermiyoruz. Ancak doktorunuz başka sebeplerle (kalp, inme vs) verdiyse, kullanabilirsiniz.